Tại sao Giáo dục sớm lại quan trọng?

07/06/2012 8:34 am 0 Phản hồi  

Giai đoạn từ sơ sinh đến 8 tuổi và đặc biệt là từ khi sinh ra đến tuổi lên ba là thời điểm quan trọng trong sự phát triển não bộ của bé. Điều này là bởi vì những năm đầu của cuộc sống đặt nền tảng cho sự phát triển trí tuệ ở tuổi vị thành niên và tuổi trưởng thành.

Từ lúc thụ thai, các tế bào thần kinh của não nhân nhanh hơn so với bất kỳ tế bào nào khác trong cơ thể của một em bé. Tốc độ phát triển não bộ nhanh chóng của bé tiếp tục vào thời thơ ấu: lúc mới sinh, não nặng 25% so với trọng lượng não trưởng thành của nó, lúc một tuổi đạt 50%, hai tuổi 75%, và ba tuổi 90%. Bộ não của một người trưởng thành có hơn 100 tỷ tế bào thần kinh, phần lớn trong số đó đã hình thành trong 5 tháng đầu tiên trong bụng mẹ! Mỗi tế bào thần kinh của não bộ được kết nối với khoảng 5.000 tế bào khác. Nói chung, càng có nhiều hình thể nhánh cây (dendrites: chi nhánh giữa các tế bào thần kinh) và các khớp thần kinh (synapses: các kết nối giữa các tế bào thần kinh) trong não, thì năng lực xử lý thông tin của não sẽ lớn hơn rất nhiều. Điều đó có nghĩa là thông tin có thể đi theo nhiều cách, mở cửa cho tư duy nhanh hơn và phức tạp hơn.

Nghiên cứu gần đây cho thấy rằng các tế bào thần kinh mới có thể được tạo ra trong suốt cuộc đời, nhưng có lẽ chỉ với số lượng đủ để thay thế những tế bào đã chết. Điều này đúng ở người lớn, nhưng không phải ở trẻ sơ sinh. Não của trẻ nhỏ thực sự có các khớp thần kinh nhiều hơn của người lớn – vì nó không phải qua một giai đoạn phát triển quan trọng đó là sự cắt tỉa, trong đó não xóa đi các kết nối thần kinh không cần thiết vì lợi ích của sự tổ chức và hiệu quả.

“Sử dụng nó hoặc mất nó”

Quá trình cắt tỉa là minh họa của tính mềm dẻo cao (khả năng thích ứng) của não trẻ, mà thực tế được khắc họa bởi các môi trường, trong đó trẻ được nuôi dạy. Thử nghiệm khoa học đã dẫn đến lý thuyết về “các thời kỳ quan trọng” – tức là khoảng thời gian cụ thể trong đó sự kích thích phải xuất hiện, hoặc cơ hội để phát triển hoạt động bình thường sẽ bị mất.

Trong một thí nghiệm cổ điển, mèo con bị bịt mắt trong một số tháng sau khi sinh đã không thể nhìn thấy rõ ngay sau khi bịt mắt được gỡ bỏ. Bộ não của nó đã không có cơ hội để phát triển các con đường thần kinh cần thiết để xử lý thông tin hình ảnh. Tương tự như vậy, trẻ sơ sinh bị đục thủy tinh thể phải được chữa khỏi trong vòng vài tháng đầu tiên của cuộc sống nếu không sẽ bị hỏng thị lực vĩnh viễn.

Không có gì tai hại cho sự phát triển não bộ của bé hơn là sự thiếu hụt kích thích.Tương tự như vậy, một sự thừa thãi kích thích thích hợp sẽ sản sinh mạch thần kinh tốt hơn mức trung bình.

Trong một nghiên cứu, chuột con được đặt vào một trong hai môi trường – một môi trường được “làm giàu” chứa đầy đồ chơi và những chướng ngại vật, hoặc một môi trường “nghèo nàn”, không có gì. Sau 80 ngày, những con chuột đã được kích thích thì có bộ não với vỏ não nặng hơn (một phần của não bộ điều khiển bộ nhớ và nhận thức), các tế bào thần kinh lớn hơn, và các mạng lưới đuôi gai phức tạp hơn.

Cùng một nguyên tắc như vậy áp dụng đối với sự phát triển não bộ ở con người của bé. Các nhà khoa học đã phát hiện ra, ví dụ, một số khu vực của não bộ lớn hơn và phát triển hơn ở trẻ em chơi nhạc cụ so với những trẻ không chơi nhạc cụ. Chúng bao gồm tiểu não, nơi xử lý nhịp điệu và thời gian, và thể chai, nơi có tác dụng như ống dẫn để liên lạc giữa các bán cầu não trái và não phải – quan trọng cho các nhạc sĩ phối hợp tay phải và tay trái của họ.

Có thể dạy rất nhiều thứ cho trẻ từ sớm

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng các kỹ năng ngôn ngữ lĩnh hội sớm trong cuộc sống dễ dàng hơn nhiều so với bất cứ thời điểm nào khác. Trẻ em còn rất nhỏ học ngôn ngữ đơn giản thông qua tiếp xúc liên tục. Trẻ nhỏ có thể học hai ngôn ngữ từ khi sinh ra dễ dàng như chúng có thể học một ngôn ngữ. Người ta tin rằng trẻ em cũng có thể có khả năng đọc nhiều hơn một ngôn ngữ – chỉ đơn giản là thông qua tiếp xúc phù hợp với chữ viết. Và không giống như ở tuổi đi học, khi việc học đọc có thể gây nhức đầu cho nhiều trẻ em, thì trẻ sơ sinh học đọc cũng tự nhiên và dễ dàng như việc học nói tiếng mẹ đẻ của mình. Vì đọc là một trong những kĩ năng quan trọng nhất mà trẻ em luôn học, nên các nhà khoa học khuyến khích các bậc cha mẹ hãy bắt đầu dạy con của họ học đọc từ 4 tháng tuổi, hoặc càng sớm càng tốt. Trẻ em phát triển kỹ năng ngôn ngữ của họ – đặc biệt là khả năng đọc trước khi bắt đầu đi học sẽ có lòng tự trọng cao hơn so với các đồng nghiệp của họ. Những đứa trẻ này cũng có khả năng thích thú đi học ở trường, vì chúng đã được trang bị với các công cụ cơ bản sớm trong cuộc sống.

Bạn cũng có thể bắt đầu dạy toán cho em bé từ 4 tháng tuổi, và nếu bạn làm như vậy, bạn sẽ có cơ hội để cung cấp cho con của bạn một sự hiểu biết trực giác về môn học này.

Điều này là bởi vì đến ba tuổi rưỡi trẻ nhỏ nhận thức thế giới chủ yếu thông qua bán cầu não phải chi phối của bộ não của họ (bán cầu não trái trở nên ngày càng chiếm ưu thế sau đó). Trẻ nhỏ có thể nhận biết số lượng các chấm trên một thẻ flash mà không cần đếm, cũng giống như một số nhà bác học. Điều này cung cấp cho trẻ em khả năng hiểu biết thực sự, nói được 48 là gì so với 49. Bằng cách giữ lại khả năng này để nhận biết được số lượng, ngay cả sau khi não trái của trẻ bắt đầu sự thống trị, trẻ em dường như có thể thực hiện phương trình toán học phức tạp mà không cần đến máy tính.

Bạn cũng sẽ không muốn bỏ qua giáo dục nghệ thuật cho bé – tốt hơn là bắt đầu với âm nhạc? Tất cả các em bé đều thưởng thức một cách tự nhiên nhịp điệu và giai điệu – thậm chí trước khi sinh (chỉ cần hỏi bất kỳ người mẹ nào cũng cảm thấy cú đạp của thai nhi với những giai điệu nhất định). Học âm nhạc thì không giống như học ngôn ngữ – nó dễ dàng hơn nhiều khi bắt đầu từ sớm. Và hành động của việc học một nhạc cụ có tác động sâu sắc đối với não. Các nhạc sĩ đã được chứng minh là có thể chai (callosum) lớn hơn (một bó sợi kết nối các bán cầu não trái và phải) sẽ tăng khả năng đồng bộ hóa giữa hai nửa của bộ não. Ngoài ra, các vùng não chịu trách nhiệm lập kế hoạch vận động và thực hiện, cũng như các vùng não chịu trách nhiệm nghe cũng được thấy là lớn hơn ở các nhạc sỹ so với những người không phảỉ là nhạc sỹ.

Theo Phương án không tuổi – GS Phùng Đức Toàn


Trường Mầm non Saigon Academy
Nhận trẻ từ 12 tháng tuổi đến 5 tuổi. Phụ huynh đăng ký nhập học từ ngày 01/06/2012 tại:
27AB Trần Nhật Duật, Phường Tân Định, Quận 1.
Tel: (08) 38 484930 - 0169 3333 839
Tags:

Mạng chia sẻ

Gửi phản hồi